Conseil & consultance
7 mai 2026
Wat verandert er voor uw vastgoed door het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving?
Auteur: Klaas Claeyssens, MRICS, landmeter-expert | CC Experts
Gepubliceerd: Mei 2026
Laatste revisie: Mei 2026
Categorie: Vastgoedadvies
Hebt u een pand met een oude verbouwing waarvoor nooit een vergunning werd aangevraagd? Of staat u op het punt een woning te kopen en vraagt u zich af welke juridische risico’s op het goed rusten? Sinds 1 april 2026 zijn de spelregels grondig veranderd. Het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving (KVH) trad op die datum in werking voor het volledige omgevingsrecht in Vlaanderen, inclusief ruimtelijke ordening, milieu en onroerend erfgoed. Dat heeft directe gevolgen voor eigenaars, kopers, verkopers en hun adviseurs.
Twijfelt u of een bouwovertreding of een handhavingsdossier een impact heeft op de waarde van uw pand of op een geplande transactie? Valt deze te regulariseren? Neem vrijblijvend contact op met CC Experts voor een onafhankelijke analyse.
Wat is het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving?
Het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving (KVH) van 14 juli 2023 is een uniform kader voor de handhaving van Vlaamse regelgeving. Waar Vlaanderen vroeger per beleidsdomein aparte handhavingsregels had, met eigen procedures, eigen termijnen en eigen sancties, brengt het KVH die nu samen onder één systeem. Via het Implementatiedecreet van 26 april 2024 werd bepaald dat het KVH van toepassing wordt op het volledige omgevingsrecht vanaf 1 april 2026.
Concreet betekent dit dat de handhaving van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO), het Decreet Algemene Bepalingen Milieubeleid (DABM), het Onroerenderfgoeddecreet, het Logiesdecreet en het decreet integraal handelsvestigingsbeleid voortaan via dezelfde uniforme procedures verloopt. Voor de vastgoedpraktijk zijn vijf wijzigingen bijzonder relevant.
De vijf wijzigingen die u als eigenaar of koper moet kennen
1. Forse verhoging van de meerwaardebedragen
Wie een bouwmisdrijf pleegt en daarmee een financieel voordeel realiseert, moest dat vroeger deels terugbetalen via de zogenoemde meerwaardebedragen. Vanaf 1 april 2026 worden die bedragen in veel gevallen verdubbeld. Daarmee wordt het financieel afkopen van een overtreding een stuk minder aantrekkelijk. Regularisatie of sloop wordt voor veel eigenaars financieel gunstiger dan het risico van een sanctie lopen.
Voor een eigenaar met een niet-vergunde constructie is dit een cruciaal gegeven bij het nadenken over de toekomst van het pand. Een onafhankelijk schattingsverslag dat de waarde correct in kaart brengt, inclusief het handhavingsrisico, is daarmee een onmisbaar vertrekpunt voor elke verkoopvoorbereiding of successieplanning.
2. Nieuw: herstel bij financieel equivalent
Tot nu toe was materieel herstel de standaardmaatregel bij een bouwmisdrijf: de overtreder moest de illegale toestand ongedaan maken door te slopen of te verbouwen. Het KVH introduceert een nieuwe mogelijkheid: waar materieel herstel onmogelijk is, kan de overheid een financieel equivalent vorderen als aanvullende schadevergoeding voor de geleden publieke schade.
Dit is een nieuwe categorie van financieel risico die bij vastgoedwaarderingen, portefeuilleanalyses en due diligence-opdrachten expliciet in rekening moet worden gebracht. Bij CC Experts integreren onze schatter-adviseurs dit soort juridische risico’s in het omstandig schattingsverslag, zodat u als koper of verkoper niet voor verrassingen staat.
3. Gewijzigde verjaringstermijnen voor bouwovertredingen
Een van de meest ingrijpende wijzigingen betreft de verjaringstermijnen. Onder de vroegere regeling begon de verjaringstermijn te lopen op de dag dat het misdrijf werd voltooid. Het KVH wijzigt dit fundamenteel:
- Publieke herstelvordering: 5 jaar verjaringstermijn, te rekenen vanaf de dag van kennisname door de herstelinstantie via een proces-verbaal of verslag van vaststelling.
- Absolute verjaringstermijn: 20 jaar na het plegen van het misdrijf.
- Administratieve geldboete: verjaringstermijn start pas wanneer het proces-verbaal wordt afgesloten. De overheid heeft daarmee de sleutel van de verjaring zelf in handen.
Praktisch gevolg: een bouwovertreding van twintig jaar geleden kan nog altijd worden vervolgd, zolang de absolute termijn niet verstreken is en de instantie er nog geen kennis van heeft. Een grondig due diligence-onderzoek bij aankoop is daarmee relevanter dan ooit.
4. Het Vlaams Handhavingsplatform: transparantie bij verkoop
Het KVH voorziet in een significante uitbreiding van het Vlaams Handhavingsplatform (VHP). Handhavingsbeslissingen die een weerslag hebben op onroerende goederen, zoals processen-verbaal, sanctiebeslissingen en herstelbeslissingen, worden voortaan raadpleegbaar voor notarissen en vastgoedmakelaars.
Dat heeft directe gevolgen voor de informatieplicht bij verkoop. Een verkoper die een handhavingsdossier op zijn pand heeft, kan dat niet langer buiten het verkoopproces houden. Een potentieel koper die de juiste experts inschakelt, krijgt toegang tot die informatie via de notaris. Dat verhoogt de transparantie, maar maakt ook dat latente problemen de transactiewaarde kunnen beïnvloeden.
5. Efficiëntere en uniformere handhaving
Voorheen was de handhaving van bouwovertredingen voor veel eigenaars een abstract risico: het parket seponeert toch het merendeel van de dossiers, was een veelgehoorde redenering. Dat klopt voortaan niet meer. Het KVH maakt bestuurlijke sanctionering na seponering tot de standaardaanpak. Waar het parket beslist niet te vervolgen, neemt de administratie het over met een bestuurlijke geldboete of herstelmaatregel.
Bovendien werken de Vlaamse inspectiediensten voortaan via dezelfde bevoegdheden, ongeacht of het om milieu, ruimtelijke ordening of onroerend erfgoed gaat. Dat maakt samenwerking tussen diensten eenvoudiger en verhoogt de pakkans.
Oud versus nieuw: de vijf wijzigingen op een rij
| Thema | Vóór 1 april 2026 | Vanaf 1 april 2026 |
| Meerwaardebedragen | Beperkte bedragen; financieel afkopen was relatief aantrekkelijk | Aanzienlijk hoger, in veel gevallen verdubbeld |
| Herstel bij onmogelijkheid | Enkel materieel herstel (slopen of verbouwen) | Nieuw: financieel equivalent als aanvullende schadevergoeding |
| Verjaring herstelvordering | Vanaf dag van het misdrijf (voltooiing) | 5 jaar vanaf kennisname; absoluut maximum 20 jaar na misdrijf |
| Informatieplicht verkoop | Beperkte digitale ontsluiting handhavingsdossiers | VHP raadpleegbaar voor notarissen en makelaars bij verkoop |
| Handhavingsefficiëntie | Sectorale procedures; seponering was feitelijk eindpunt | Bestuurlijke sanctie volgt standaard na seponering door parket |
Overgangsmaatregelen: wat geldt voor feiten vóór 1 april 2026?
Het KVH is van toepassing op feiten en misdrijven gepleegd vanaf 1 april 2026. Voor feiten van vóór die datum voorziet artikel 105 KVH in overgangsmaatregelen: de vroegere regels blijven in principe van toepassing. Dat neemt niet weg dat de uitbreiding van het Vlaams Handhavingsplatform ook oudere handhavingsdossiers zichtbaar maakt bij notarissen en makelaars. Wie als verkoper een pand aanbiedt met een historisch dossier, doet er goed aan dat transparant te communiceren en vooraf een onafhankelijke waardering te laten opstellen.
Wat betekent het KVH voor de waarde van uw vastgoed?
De nieuwe handhavingsregels hebben een directe impact op de manier waarop vastgoed met juridische risico’s gewaardeerd moet worden. Bij CC Experts integreren onze schatter-adviseurs handhavingsrisico’s op twee manieren in de schattingsopdracht.
– Omstandig schattingsverslag met risicoanalyse
Een omstandig schattingsverslag gaat verder dan een loutere marktwaardebepaling. Het brengt ook de beschikbare juridische toestand van het goed in kaart: vergunningshistoriek, lopende handhavingsdossiers, potentieel verschuldigde meerwaardebedragen en de impact van een herstelplicht op de reële verkoopwaarde. Dat is precies de informatie die een notaris, fiscalist of advocaat nodig heeft om een dossier correct te begeleiden. Het omstandig verslag bevat vergelijkingspunten, een onderbouwde grondwaarde en gebouwwaarde, en is narekenbaar voor alle betrokken partijen.
In de praktijk zien we echter dat deze risico’s nog te vaak onvolledig worden meegenomen in waarderingen, net door historische onduidelijkheid en beperkte toegankelijkheid van informatie. Het KVH zorgt er net voor dat deze lacune geleidelijk verdwijnt. De versterkte transparantie zal leiden tot betere analyses, met een hogere graad van zekerheid en voorspelbaarheid. Door de verhoogde transparantie en uniformiteit in handhaving worden risico’s rond bouwovertredingen en handhavingsdossiers niet langer louter juridisch beoordeeld, maar kunnen ze ook economisch beter worden vertaald.
– Portefeuillewaardering voor bedrijven en investeerders
Bedrijven en investeerders die een vastgoedportefeuille bezitten met panden die dateren van voor de strengere handhavingsregels, hebben er belang bij die portefeuille opnieuw te laten doorlichten. Latente handhavingsrisico’s die vroeger als verwaarloosbaar werden beschouwd, worden onder het KVH potentieel materieel. Een geactualiseerde portefeuillewaardering geeft bestuurders en aandeelhouders de nodige transparantie. Onze adviseurs presenteren de bevindingen desgewenst rechtstreeks aan een bestuursorgaan of familieraad.
– Regularisatie
Een bijkomend gevolg van deze evolutie is dat regularisatie in veel gevallen een meer voor de hand liggende strategische keuze wordt.
Waar eigenaars vroeger konden rekenen op beperkte handhaving of onduidelijkheid rond dossiers, zorgt het KVH ervoor dat risico’s vaker concreet en afdwingbaar worden. Dit maakt het in veel gevallen aangewezen om proactief te handelen en de juridische toestand van een goed te optimaliseren.
Dit vereist een geïntegreerde benadering waarbij zowel technische analyse (zoals opmetingen en planvorming), juridische beoordeling als waarderingsimpact samen worden bekeken.
Waarom CC Experts inschakelen?
CC Experts is een onafhankelijk studiebureau. Wij kopen, verkopen en bemiddelen niet in vastgoed. Onze adviseurs hebben geen commercieel belang bij een transactie; onze enige opdracht is een correcte, onderbouwde waardering. Dat maakt ons advies bruikbaar als neutrale tweede mening in dossiers waar meerdere partijen elk een eigen belang verdedigen.
Wij beschikken over de technische, financiële en juridische knowhow om een omstandig dossier te beoordelen op zijn werkelijke waarde, inclusief juridische risico’s zoals die nu spelen onder het KVH. Onze schattingen zijn gebaseerd op een eigen databank met miljoenen koop- en huurreferenties. Onze waarderingen zijn narekenbaar: u krijgt inzage in de gebruikte methodiek, de vergelijkingspunten en de gehanteerde parameters.
CC Experts is erkend schatter door de Vlaamse Belastingdienst, RICS-lid (MRICS) en Recognised European Valuer (REV) via Tegova.
Veelgestelde vragen
Wat is het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving (KVH)?
Het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving van 14 juli 2023 is een uniform kader voor de handhaving van Vlaamse regelgeving op het vlak van ruimtelijke ordening, milieu, onroerend erfgoed en logies. Vanaf 1 april 2026 vervangt het de vroegere sectorale handhavingsregels voor het omgevingsrecht, via het Implementatiedecreet van 26 april 2024.
Verdubbelen de meerwaardebedragen voor bouwmisdrijven?
In veel gevallen wel. Het KVH verhoogt de meerwaardebedragen aanzienlijk, waardoor het financieel afkopen van een bouwmisdrijf een stuk duurder wordt. Bovendien introduceert het KVH een herstel bij financieel equivalent: waar materieel herstel onmogelijk is, kan de overheid een aanvullende schadevergoeding vorderen.
Wat verandert er voor de verjaringstermijn bij bouwovertredingen?
De publieke herstelvordering verjaart voortaan 5 jaar na kennisname door de herstelinstantie via een proces-verbaal, niet langer vanaf de dag van het misdrijf. Er geldt een absolute verjaringstermijn van 20 jaar na het plegen van het misdrijf. De termijn voor de administratieve geldboete start pas wanneer het proces-verbaal wordt afgesloten.
Moet een verkoper een bouwovertreding melden bij de verkoop van een pand?
Ja. De informatieplicht bij verkoop wordt uitgebreid doordat notarissen en vastgoedmakelaars via het Vlaams Handhavingsplatform toegang krijgen tot processen-verbaal en sanctiebeslissingen die op een onroerend goed rusten. Een verkoper die een handhavingsdossier verzwijgt, neemt een aanzienlijk juridisch risico.
Heeft het KVH gevolgen voor de waarde van een pand met een bouwovertreding?
Dat hangt af van de concrete situatie. Panden met een handhavingsdossier of een niet-vergunde constructie kunnen een lagere marktwaarde hebben als gevolg van de hogere meerwaardebedragen en de strengere handhavingsprocedures. Een onafhankelijk omstandig schattingsverslag brengt die impact correct in kaart.
Gelden de nieuwe regels ook voor oude bouwovertredingen?
Het KVH is van toepassing op feiten gepleegd vanaf 1 april 2026. Voor oudere feiten gelden in principe de vroegere regels, conform artikel 105 KVH. De uitbreiding van het Vlaams Handhavingsplatform maakt echter ook oudere handhavingsdossiers raadpleegbaar voor notarissen en makelaars bij een verkoop.
Wat is het verschil tussen een basisschattingsverslag en een omstandig schattingsverslag?
Een basisschattingsverslag bepaalt de marktwaarde en de gedwongen verkoopwaarde. Een omstandig schattingsverslag gaat verder: het bevat ook vergelijkingspunten, een onderbouwde grond- en gebouwwaarde, en kan juridische risico’s zoals handhavingsdossiers in de waardering verwerken. Voor panden met een bouwovertreding of een openstaand dossier is een omstandig verslag het aangewezen instrument.
Kan ik CC Experts inschakelen voor een portefeuilleanalyse van meerdere panden?
Ja. CC Experts voert portefeuillewaarderingen uit voor banken, bedrijven en investeerders, inclusief een analyse van handhavingsrisico’s per pand. Onze adviseurs presenteren de bevindingen desgewenst aan bestuursorganen, familieraden of andere betrokken partijen.
Bij CC Experts benaderen we vastgoed niet louter vanuit waardering, maar vanuit het bredere kader van risicoanalyse en besluitvorming.
Onze rol situeert zich op het kruispunt van waardering, juridische analyse en technische expertise. Hierdoor kunnen niet alleen de impact van handhavingsrisico’s op de waarde worden ingeschat, maar ook mogelijke trajecten zoals regularisatie of strategische optimalisatie in kaart en tot uitvoering worden gebracht.
Neem contact op voor een vrijblijvend adviesgesprek.
Meer weten?
Wilt u weten of een bouwovertreding of een handhavingsdossier een impact heeft op uw vastgoed? CC Experts brengt die impact onafhankelijk en narekenbaar in kaart. Neem vrijblijvend contact op of lees verder in onze kennisbank.
- Wanneer hebt u een omstandig schattingsverslag nodig? Lees het hier.
- Waardering vruchtgebruik: gesplitste aankoop correct laten berekenen: Lees het hier
- Kadastraal inkomen te hoog? Bezwaar indienen via CC Experts – Lees het hier
- Officiële tekst Kaderdecreet Vlaamse Handhaving op codex.vlaanderen.be : Lees het hier
- Meer info via het Departement Omgeving: Lees het hier
